ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચેના યુદ્ધની શરૂઆતથી જ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી વિવાદાસ્પદ અને મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ બની ગયો છે. આ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વના લગભગ 20% તેલની સપ્લાય પસાર થાય છે, અને હવે ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે સ્પષ્ટ ધમકી આપી છે કે “આ માર્ગમાંથી એક લીટર તેલ પણ પસાર નહીં થવા દઈએ.”
આ ધમકીની સાથે જ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં સ્ટ્રેટમાં હુમલાઓની સંખ્યા વધી ગઈ છે. સમુદ્રી સુરક્ષા એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બુધવારે ત્રણ વધુ જહાજોને અજ્ઞાત પ્રોજેક્ટાઈલ્સથી નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. 28 ફેબ્રુઆરીએ યુદ્ધ શરૂ થયા પછી આ સ્ટ્રેટમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ 14 જહાજો પર આવા હુમલા થયા છે.
લેટેસ્ટ હુમલાઓ પછી બદલાયા સમીકરણ
થાઈલેન્ડના ઝંડાવાળા ‘મયુરી નારી’ નામના જહાજ પર બે અજ્ઞાત પ્રોજેક્ટાઈલ્સ પડ્યા, જેના કારણે તેના એન્જિન રૂમમાં આગ લાગી ગઈ અને ત્રણ ક્રૂ મેમ્બર લાપતા થયા.
જાપાનના ઝંડાવાળા કન્ટેનર જહાજ ‘વન મેજેસ્ટી’ને યુએઈના રાસ અલ ખૈમાહ તટ પાસે એક પ્રોજેક્ટાઈલથી થોડું નુકસાન થયું.
ત્રીજું બલ્ક કેરિયર જહાજ દુબઈની ઉત્તર-પશ્ચિમમાં નિશાન બન્યું.
આ હુમલાઓના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોની આવન-જાવન લગભગ સંપૂર્ણપણે થંભી ગઈ છે. પરિણામે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાયમાં 20% ઘટાડો થયો છે અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 2022 પછીના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
ઈરાનની સ્પષ્ટ ધમકી અને અમેરિકાનો જવાબ
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે જાહેર કર્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા કોઈ પણ જહાજને નિશાન બનાવવામાં આવશે. આ ધમકીના જવાબમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સખ્ત ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન આ માર્ગને બ્લોક કરવાનું ચાલુ રાખશે તો અમેરિકા તેના પર “20 ગણી વધુ તાકાતથી” હુમલો કરશે.
આ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વના 20% તેલની સપ્લાય પસાર થાય છે, અને તેના બંધ થવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ભારે અસર પડી રહી છે. તેલના ભાવમાં આ ઊછાળો ભારત, ચીન, યુરોપ અને અન્ય દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને ઝટકો આપી રહ્યો છે.
શું આગળ થશે?
આ હુમલાઓ અને ધમકીઓએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વિશ્વના સૌથી જોખમી સમુદ્રી માર્ગમાં ફેરવી દીધો છે. જો આ સ્થિતિ ચાલુ રહેશે તો તેલના ભાવ વધુ વધી શકે છે, જેની અસર ભારત જેવા તેલ આયાતકાર દેશો પર સીધી પડશે. અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો આ માર્ગને ખુલ્લો રાખવા માટે નૌકાદળ મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, જ્યારે ઈરાન તેનો પ્રતિકાર કરવાની ધમકી આપી રહ્યું છે.
આ સ્થિતિ હવે માત્ર ઈરાન-અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચેના યુદ્ધનો ભાગ નથી રહી તે વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા અને અર્થતંત્ર માટે મોટો પડકાર બની ગઈ છે.
આ પણ વાંચો –અમેરિકાએ ભારત અને ચીન સહિત 16 દેશો વિરુદ્ધ નવી તપાસ શરૂ કરી : નવા ટેરિફની શક્યતા, શું થશે અસર?
