તુંવર મુજાહિદ : 24 માર્ચ 2026ના રોજ ભારતીય રૂપિયો ફરી એક વાર નવા રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. USD/INR વિનિમય દર 93.25થી 93.84ની આસપાસ વેપાર કરી રહ્યો છે. માર્ચ મહિનામાં જ રૂપિયો 4%થી વધુ ઘટ્યો છે અને છેલ્લા 6 મહિનામાં આ તેનું સૌથી તીવ્ર ઘટાડાનું સપ્તાહ બન્યું છે.
આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલતો ઈરાન-ઈઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલો યુદ્ધ છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ $101.43થી $112 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. ભારત 85%થી વધુ તેલ આયાત કરે છે, તેથી ડોલરની માંગ અચાનક વધી ગઈ છે. આ સાથે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FII)એ માર્ચમાં $8થી $11 અબજ ડોલરના શેર વેચ્યા છે. મજબૂત અમેરિકી ડોલર (DXY 99-100) પણ રૂપિયા પર વધારાનું દબાણ લાવી રહ્યો છે.
રૂપિયાના ઘટાડાના મુખ્ય કારણો
1. તેલનો તીવ્ર વધારો: ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી બ્રેન્ટ ક્રૂડ 40% વધ્યો છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં વિક્ષેપથી ભારતનું આયાત બિલ વધશે. દર $10ના વધારાથી ભારતનું કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ 0.5% GDP વધે છે.
2. FII આઉટફ્લો: માર્ચમાં $8 અબજથી વધુનું નિવેશ બહાર ગયું. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતામાં વિદેશી રોકાણકારો સેફ-હેવન તરફ દોડ્યા છે.
3. મજબૂત ડોલર: અમેરિકી ડોલર સેફ-હેવન તરીકે મજબૂત બન્યો છે.
4. RBIનું હસ્તક્ષેપ: RBIએ માર્ચમાં $15 અબજથી વધુ ડોલર વેચ્યા છે. આથી ઘટાડો થોડો ધીમો પડ્યો છે, પરંતુ રિઝર્વ ઘટીને $709 અબજની આસપાસ પહોંચ્યા છે.
આગામી દિવસોમાં રૂપિયાની સ્થિતિ વિશે નિષ્ણાતો શું કહી રહ્યા છે
ટૂંકા ગાળામાં (એપ્રિલ 2026): રૂપિયો 93.9થી 94.5 અને કેટલાક અનુમાનમાં 95.77 સુધી પહોંચી શકે છે. જો તેલ $110થી ઉપર રહેશે તો 95ની સીમા તૂટી શકે છે.
મધ્યમ ગાળામાં (મે-જૂન): RBI વધુ હસ્તક્ષેપ કરશે, પરંતુ તેલના ભાવમાં સ્થિરતા ન આવે તો ઘટાડો ચાલુ રહેશે. કેટલાક નિષ્ણાતો 92ની નીચે પણ જવાની આશા રાખે છે.
લાંબા ગાળે: જો યુદ્ધ લાંબો ચાલે તો કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ 2%થી વધી શકે છે અને ફુગાવો વધશે. RBIના ગવર્નરે કહ્યું છે કે કોઈ નિશ્ચિત લેવલ નથી, પરંતુ અત્યારે વોલેટિલિટી ઘટાડવા પર ફોકસ છે.
સોના-ચાંદીના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડા પાછળ કારણ અને તેની અસર
રૂપિયાના ઘટાડા સાથે સોનું અને ચાંદી પણ ધરાશાયી થયાં છે. સામાન્ય રીતે રૂપિયો નબળો પડે તો સોનું વધે છે, પરંતુ આ વખતે વૈશ્વિક મજબૂત ડોલર અને ફુગાવાની ચિંતાએ સોનાને વેચવાનું દબાણ વધાર્યું છે.
સોનું (MCX): એપ્રિલ કોન્ટ્રાક્ટ રૂ. 1,36,403 પ્રતિ 10 ગ્રામ (5.6% એક દિવસમાં ઘટ્યું). આ અઠવાડિયે 8-10% ઘટાડો નોંધાયો છે.
ચાંદી (MCX): મે કોન્ટ્રાક્ટ રૂ. 2,06,363થી 2,27,000 પ્રતિ કિલો (5-9% ઘટાડો). માર્ચમાં 10-12%નો તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે.
કારણ: મજબૂત ડોલરે વૈશ્વિક સોનાના ભાવને પણ 5% ઘટાડ્યા છે. ભારતીય બજારમાં રૂપિયાના ઘટાડા સાથે આયાતી ખર્ચ વધ્યો છે, પરંતુ માંગ ઘટી છે.
આર્થિક અસર અને શું કરવું?
ફુગાવો: તેલના ભાવથી પેટ્રોલ-ડીઝલ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને ખાદ્યપદાર્થો મોંઘા થશે.
રોકાણકારો: સોનું-ચાંદી હાલમાં સસ્તું થઈ રહ્યું છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં વધુ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે સારો સમય હોઈ શકે છે.
સામાન્ય જનતા: વિદેશી મુસાફરી, ઈમ્પોર્ટેડ માલ અને EMI પર અસર પડશે.
RBIએ હજુ સુધી આક્રમક હસ્તક્ષેપ ઘટાડ્યો છે જેથી રિઝર્વ બચાવી શકાય. જો તેલના ભાવ $110થી ઉપર રહેશે તો ઘટાડો વધુ તીવ્ર થઈ શકે છે.
આ ઘટાડો માત્ર કરન્સીનો નથી. તે આપણી આયાત, ફુગાવો, વેપાર સંતુલન અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. આગામી અઠવાડિયામાં વૈશ્વિક સ્થિતિ અને RBIના હસ્તક્ષેપ પર જ રૂપિયાનું ભવિષ્ય આધારિત છે. રોકાણકારો અને વ્યવસાયીઓએ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો – ટ્રમ્પ બોલ્યા; અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ ખતમ કરવા પર વાતચીત થઈ, ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયે નકાર્યું
