- મિડલ ઈસ્ટમાં ભડકો: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અપાચે તોડી પાડવાનો લગાવ્યો આરોપ, ઈરાને બહેરીન અને કુવૈતમાં અમેરિકન સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલો ઝીંકી
- અમેરિકાના હુમલાનો ઈરાને આપ્યો વળતો જવાબ: યુદ્ધની આશંકા વચ્ચે વૈશ્વિક શેરબજારો ક્રેશ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ભડકે બળ્યા
વોશિંગ્ટન/તેહરાન: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) અને ઓમાનના દરિયાકાંઠે એક અમેરિકન અપાચે લડાકુ હેલિકોપ્ટર (Apache Helicopter) ક્રેશ થયા બાદ મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) માં યુદ્ધની સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ ઘટના માટે ઈરાનને જવાબદાર ઠેરવ્યું છે. અમેરિકન સેનાએ ઈરાન પર વળતા હુમલા શરૂ કર્યા, ત્યારે ઈરાને પણ બહેરીન અને કુવૈતમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવીને ભીષણ જવાબી કાર્યવાહી કરી છે. ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ અમેરિકન નેવીના ૫મા કાફલા (US Navy’s 5th Fleet) ના મુખ્યાલય પર ડ્રોન અને મિસાઈલથી મોટો હુમલો કરવાનો દાવો કર્યો છે.
શું અપાચે હેલિકોપ્ટરથી શરૂ થયો તણાવ?
આ સમગ્ર વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે ઓમાનના દરિયાકાંઠે પેટ્રોલિંગ કરી રહેલું અમેરિકન સેનાનું અત્યાધુનિક AH-64 અપાચે હેલિકોપ્ટર તૂટી પડ્યું. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ ક્રેશ એક ઈરાની ડ્રોન સાથે ટકરાવા (Collision) ના કારણે થયું હતું. જોકે, ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ઈરાની સેનાએ જ અમારા અપાચેને તોડી પાડ્યું છે. ટ્રમ્પના આ આરોપની પુષ્ટિ એ વાતથી થાય છે કે ત્યારપછી અમેરિકાએ ઈરાનના કેશમ ટાપુ પર બોમ્બમારો કર્યો હતો, જેના જવાબમાં ઈરાને પણ યુએસ નેવીના ૫મા કાફલા પર હુમલો કર્યો.
પાઈલટ્સનું સફળ રેસ્ક્યુ અને ટ્રમ્પનું નિવેદન
અપાચે હેલિકોપ્ટરના બંને પાઈલટ સુરક્ષિત છે. અમેરિકન નેવીના ૫મા કાફલાના ‘ટાસ્ક ફોર્સ 59’ દ્વારા સંચાલિત સમુદ્રી સી-ડ્રોન (Corsair Unmanned Surface Vessel) ની મદદથી બંને પાઈલટોને લગભગ બે કલાકની અંદર પાણીમાંથી સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. અમેરિકન ઈતિહાસમાં સી-ડ્રોન દ્વારા કરવામાં આવેલું આ પ્રથમ રેસ્ક્યુ ઓપરેશન છે.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર પોસ્ટ કરતા સ્પષ્ટ કહ્યું, “ઈરાનીઓએ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર પેટ્રોલિંગ કરી રહેલા અમારા આધુનિક અપાચે હેલિકોપ્ટરને તોડી પાડ્યું છે. બંને પાઈલટ સુરક્ષિત છે, પરંતુ અમેરિકા આ હુમલાનો કડક અને જડબાતોડ જવાબ આપવા માટે મજબૂર છે.”
અમેરિકાની જવાબી કાર્યવાહી ક્યાં-ક્યાં થઈ?
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના આદેશ બાદ અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ ઈરાન વિરુદ્ધ કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી. અમેરિકન વાયુસેના, નેવીના લડાકુ વિમાનો અને MQ-9 રીપર ડ્રોન્સે દક્ષિણ ઈરાનના જસ્ક, સિરિક અને કેશમ ટાપુ (Qeshm Island) જેવા વિસ્તારોમાં ઈરાની મથકો પર બોમ્બમારો કર્યો.
અમેરિકન સેનાએ આ કાર્યવાહીને ઈરાનની કારણ વગરની આક્રમકતા સામે પોતાની ‘સ્વરક્ષણ’ (Self-Defense) માં કરાયેલી કાર્યવાહી ગણાવી છે.
ઈરાનનો પલટવાર: 5મા કાફલાને કેટલું નુકસાન?
અમેરિકાના આ હુમલાની તરત જ ઈરાનની સેના (IRGC) એ જવાબી કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી.
ઈરાનનો દાવો: ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે બહેરીનમાં આવેલા અમેરિકન નેવીના ૫મા કાફલાના મુખ્યાલય અને કુવૈતના અલી અલ સાલેમ એર બેઝને નિશાન બનાવીને અનેક મિસાઈલો અને ઘાતક ડ્રોન છોડ્યા છે. ઈરાની મીડિયા મુજબ, સિરિકમાં એક ટેલિકોમ્યુનિકેશન માસ્ટ અને પાણીની ટાંકીઓ તબાહ થયા બાદ આ વળતો હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.
CENTCOM નું નિવેદન: અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન દ્વારા છોડવામાં આવેલી મોટાભાગની મિસાઈલો અને ડ્રોન્સને હવામાં જ નષ્ટ (ઇન્ટરસેપ્ટ) કરી દેવામાં આવ્યા હતા અથવા તો તે પોતાના ટાર્ગેટ સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. આ હુમલામાં કોઈ પણ અમેરિકન સૈનિક કે કર્મચારીના ઘાયલ થવાના કોઈ અહેવાલ નથી.
યુએસના હુમલા બાદ ઈરાનના વિદેશ મંત્રીનું અલ્ટીમેટમ
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ આ તણાવ પર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર અમેરિકાને ખુલ્લું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. તેમણે લખ્યું: “યુદ્ધના મેદાનમાં પોતાની હાર છતાં, અમેરિકાએ અમારા સંકલ્પની પરીક્ષા લેવાનું નક્કી કર્યું છે. અમારી શક્તિશાળી સશસ્ત્ર સેનાઓ કોઈપણ હુમલા કે ખતરાનો જવાબ આપ્યા વિના નહીં રહે. જો સુરક્ષિત રહેવા માંગતા હોવ, તો અમારો વિસ્તાર છોડી દો. પર્શિયન ગલ્ફ (Persian Gulf) ના ઈતિહાસમાં ઘૂસણખોરોના ભયાનક અંજામના અનેક પ્રકરણો નોંધાયેલા છે.”
આ અગાઉ ઈરાને આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થીઓ દ્વારા એવું પણ કહ્યું હતું કે તેણે અમેરિકન હેલિકોપ્ટરને જાણીજોઈને નહોતું તોડી પાડ્યું, પરંતુ વિદેશી સેનાઓ પોતાની માનવીય ભૂલો કે ટેકનિકલ ખામીઓના કારણે જાતે જ અકસ્માતોનો શિકાર બની રહી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં હાહાકાર અને વૈશ્વિક ચિંતા
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીધી જંગ છેડાવાના અહેવાલો બાદ વૈશ્વિક બજારોમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ દુનિયાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ વ્યાપાર માર્ગ છે, જ્યાંથી દુનિયાનું લગભગ ૨૦% કાચું તેલ (Crude Oil) પસાર થાય છે. આ માર્ગ પર તણાવના કારણે કાચા તેલની કિંમતોમાં ભારે ઉછાળો આવવાની આશંકા છે, જેનાથી ભારત સહિત દુનિયાભરના શેરબજારોને મોટું નુકસાન ઉઠાવવું પડ્યું છે. હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ચરમસીમા પર છે અને સ્થિતિ સતત સંવેદનશીલ બનેલી છે. કાચા તેલના ભાવ પણ સતત વધી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો – ‘હિન્દુ-મુસ્લિમમાં ભાગલા પડાવનારા નિષ્ફળ જશે’: RSS નેતા ઈન્દ્રેશ કુમારનું મોટું નિવેદન
