- આંતરિક વિખવાદો વચ્ચે ‘ઇન્ડિયા’ ગઠબંધનની મોટી બેઠક, કોંગ્રેસ-TMC-CPM વચ્ચે તાલમેલ બેસાડવો મોટો પડકાર
નવી દિલ્હી : વિપક્ષી દળો સતત મહત્વપૂર્ણ રાજ્યો ગુમાવ્યા બાદ એવા તારણ પર પહોંચ્યા છે કે તેમના પરસ્પર તાલમેલના અભાવ અને વાહિયાત મહત્વાકાંક્ષાઓના કારણે સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સતત પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહી છે. આ સાથે જ, તાજેતરના દિવસોમાં પ્રાદેશિક પક્ષોની સ્થિતિ પણ ઘણી નબળી પડી છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ બેઠકમાં મુખ્યત્વે વોટર લિસ્ટ (Electoral Rolls) અને ‘એસઆઇઆર’ (SIR) અંગે વિપક્ષની ચિંતાઓ પર ચર્ચા હાવી રહી શકે છે.
મમતા બેનર્જી અને રાહુલ ગાંધીનું વલણ
તાજેતરમાં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીઓના પરિણામો બાદ, કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે દેશે એ વાતને લઈને સતર્ક રહેવાની જરૂર છે કે ચૂંટણીઓ કઈ રીતે કરાવવામાં આવી રહી છે. પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણી પરિણામોનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ત્યાં ભાજપે ચૂંટણી “ચોરી” લીધી છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીના નેતૃત્વવાળી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ને સત્તા પરથી બેદખલ થવું પડ્યું છે. ત્યારથી મમતા બેનર્જી સતત વિપક્ષી દળોની બેઠક બોલાવવાની માંગ કરી રહ્યા હતા. જોકે TMC અવારનવાર ગઠબંધનથી અલગ અને સ્વતંત્ર વલણ અપનાવતી રહી છે, પરંતુ ચૂંટણી પરિણામો બાદથી તેના તેવર ઘણા સમાધાનકારી જોવા મળી રહ્યા છે. રાહુલ ગાંધીએ પણ મતભેદો ભુલાવીને “લોકશાહી બચાવવા” માટે મળીને કામ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
ગઠબંધનના આંતરિક સમીકરણો અને પડકારો
આ બેઠકમાં કેટલાક પ્રાદેશિક પક્ષોની ભૂમિકા અત્યંત રસપ્રદ અને જોવાલાયક રહેશે.
દ્રમુક (DMK) નું વલણ: તમિલનાડુમાં DMK ‘ઇન્ડિયા’ ગઠબંધનનો એક મુખ્ય હિસ્સો રહી છે, પરંતુ તાજેતરમાં કોંગ્રેસે DMK સાથેના પોતાના સંબંધો તોડીને અભિનેતા વિજયની પાર્ટી TVK સાથે હાથ મિલાવ્યા છે, જેણે તમિલનાડુમાં સરકાર બનાવી છે. આવા સંજોગોમાં DMK નું આ બેઠકમાં સામેલ થવું ઘણું મહત્વનું રહેશે.
CPM ની નારાજગી: કેરળમાં સીપીએમ (CPM) એ તાજેતરમાં જ કોંગ્રેસના હાથે પોતાની સત્તા ગુમાવવી પડી છે. સત્તા ગુમાવ્યા બાદથી જ માકપા સતત કોંગ્રેસ પર હુમલાવર વલણ અપનાવી રહી છે.
શું વિપક્ષનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત થઈ શકશે?
6 જૂને યોજાનારી ‘ઇન્ડિયા’ (INDIA) ગઠબંધનની બેઠક તાજેતરની રાજકીય ગતિવિધિઓ પર ટકેલી છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે ભાજપ વિરુદ્ધ એકજૂથ થવાની ઈચ્છા હોવા છતાં, રાજ્યોના સ્તરે ઉભા થયેલા નવા ટકરાવોના કારણે સંપૂર્ણ તાલમેલ બેસાડવો એક અત્યંત કઠિન પડકાર સમાન લાગી રહ્યો છે. આ બેઠકમાં DMK, CPM, કોંગ્રેસ અને TMC વચ્ચે પરસ્પર વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો એ જ સૌથી મોટો એજન્ડા હશે.
ઇન્ડિયા ગઠબંધનમાં આ સમયે DMK અને કોંગ્રેસ વચ્ચે ભારે ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે પોતાના જૂના અને ભરોસાપાત્ર સાથી DMK નો સાથ છોડીને ટીવીકે (TVK) ના નેતૃત્વવાળી ગઠબંધન સરકારમાં સામેલ થવાનો નિર્ણય કર્યો. કોંગ્રેસના આ પગલાથી એમ.કે. સ્ટાલિનની પાર્ટી DMK ખૂબ જ અસહજ અને નારાજ છે. એવામાં 6 જૂનની બેઠકમાં DMK માટે કોંગ્રેસ સાથે મંચ શેર કરવો અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ફરીથી કોઈ મોટા તાલમેલ માટે સંમતિ આપવી અત્યંત પડકારજનક રહેશે.
બીજી તરફ, કેરળના ચૂંટણી પરિણામોએ ડાબેરી પક્ષ CPM અને કોંગ્રેસ વચ્ચેની કડવાશ ચરમસીમા પર પહોંચાડી દીધી છે. કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના નેતૃત્વવાળા યુડીએફ (UDF) એ જંગી બહુમતી (102 બેઠકો) મેળવીને CPM ના નેતૃત્વવાળા એલડીએફ (LDF) ને સત્તા પરથી બેદખલ કરી દીધા છે. મુખ્યમંત્રી પિનારાઈ વિજયનની હાર અને રાજ્યમાં સત્તા ગુમાવ્યા બાદથી CPM નું ટોચનું નેતૃત્વ કોંગ્રેસ પર સતત હુમલાવર છે. કેરળમાં પરંપરાગત રીતે સામસામે લડતા આ બંને પક્ષો રાષ્ટ્રીય સ્તરે વૈચારિક રીતે એકસાથે તો દેખાય છે, પરંતુ જમીની સ્તરે CPM ના કાર્યકર્તાઓ અને નેતાઓ માટે કોંગ્રેસ સાથે તરત જ સહજ થવું હાલ પૂરતું અશક્ય લાગી રહ્યું છે.
પશ્ચિમ બંગાળના સમીકરણે આ તાલમેલને વધુ પેચીદો બનાવી દીધો છે. મમતા બેનર્જી સાથે CPM અને કોંગ્રેસ બંનેને કાયમ ‘છત્રીસનો આંકડો’ રહ્યો છે. જ્યાં એક તરફ કોંગ્રેસે તમિલનાડુમાં DMK ને ઝટકો આપ્યો અને કેરળમાં CPM ને હરાવ્યા, તો બીજી તરફ બંગાળમાં કોંગ્રેસ અને ડાબેરી પક્ષો મળીને TMC સામે લડતા રહ્યા છે. આ સંજોગોમાં, 6 જૂનની બેઠકમાં માત્ર ‘લોકશાહી બચાવવા’ અથવા ‘સત્તાધારી પક્ષ વિરુદ્ધ’ જવાના મોટા નિવેદનો પર સહમતિ બની શકે છે, પરંતુ રાજ્યોના વાસ્તવિક નુકસાન અને બદલાયેલા રાજકીય સંજોગો જોતા DMK અને CPM નો કોંગ્રેસ-TMC સાથે સંપૂર્ણ દિલથી તાલમેલ બેસાડવો અત્યંત મુશ્કેલ લાગી રહ્યો છે.
આ તમામ આંતરિક મતભેદો અને બદલાતી રાજકીય પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે, 6 જૂને યોજાનારી આ બેઠક ‘ઇન્ડિયા’ ગઠબંધનના ભવિષ્ય અને એકજૂથતાના દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
આ પણ વાંચો – અમદાવાદમાં ડ્રગ્સનો ભોગ બન્યો 16 વર્ષીય બાળક, નવયુવાનોને પેડલર બનાવી રહ્યા છે ડ્રગ્સ ગુનેગારો
