- મોંઘવારી સામે રાહતની આશા: જો રાજ્ય સરકાર વેટમાં ૪% કાપ મૂકે, તો પેટ્રોલ-ડીઝલ ₹૪ સુધી સસ્તું થઈ શકે
ગાંધીનગર: વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ના ભાવોમાં થતી અસ્થિરતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવની સીધી અસર સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવો પર જોવા મળી રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અગાઉ એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં કરાયેલા ઘટાડા બાદ હવે સામાન્ય નાગરિકો અને વાહનચાલકોની નજર રાજ્ય સરકારના મૂલ્ય વર્ધિત વેરા (VAT) અને સેસ પર મંડાયેલી છે. એક અંદાજ મુજબ, છેલ્લા બે વર્ષમાં જ રાજ્ય સરકારે વેટ અને સેસના માધ્યમથી અંદાજે ₹૪૨,૦૦૦ કરોડ ની આવક મેળવી છે, જે ઈંધણના વેરા માળખા પર પુનઃવિચાર કરવાની જરૂરિયાત તરફ સંકેત કરે છે.
ગુજરાતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલનો વપરાશ અને ટેક્સનું માળખું
પેટ્રોલ-ડીઝલ એસોસિએશનના સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, ગુજરાતમાં ઈંધણનો વપરાશ અને તેના પર વસૂલાતો ટેક્સ અર્થતંત્રનો એક મોટો હિસ્સો છે:
વર્ષિક વપરાશ: રાજ્યમાં દર વર્ષે આશરે ૭૨૦ કરોડ લિટર ડીઝલ અને ૩૬૦ કરોડ લિટર પેટ્રોલ નો વપરાશ થાય છે.
કુલ ખરીદી: વાહનચાલકો દ્વારા એક વર્ષમાં અંદાજે ₹૬૪,૦૮૦ કરોડનું ડીઝલ અને ₹૩૩,૮૪૦ કરોડનું પેટ્રોલ ખરીદવામાં આવે છે, જે કુલ મળીને ₹૯૭,૯૨૦ કરોડ નો આંકડો પાર કરે છે.
વેટનો દર: ગુજરાત સરકાર પેટ્રોલ પર ૧૭.૭% અને ડીઝલ પર ૧૮.૬% લેખે વેટ અને સેસ વસૂલે છે.
આ આંકડાકીય ગણતરી મુજબ, વાહનચાલકો દ્વારા ચૂકવાતી કુલ રકમમાંથી દર વર્ષે અંદાજે ₹૧૮,૦૦૦ કરોડથી વધુની રકમ સીધી રાજ્ય સરકારની તિજોરીમાં વેટ અને સેસ સ્વરૂપે જમા થાય છે. એટલે કે, જ્યારે પણ કોઈ સામાન્ય નાગરિક પેટ્રોલ કે ડીઝલ પુરાવે છે, ત્યારે પ્રતિ લિટરે અંદાજે ₹૧૭.૫ સીધા રાજ્યના ટેક્સ ખાતામાં જાય છે.
૪ ટકા વેટ ઘટે તો ગ્રાહકોને કેટલી રાહત મળે?
આર્થિક વિશ્લેષકો અને એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, જો ગુજરાત સરકાર ઈંધણ પરના આ મૂલ્ય વર્ધિત વેરામાં (VAT) માત્ર ૪ ટકાનો પણ ઘટાડો કરે, તો વર્તમાન ગણતરી મુજબ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટરે અંદાજે ₹૪ સુધીનો સીધો ઘટાડો થઈ શકે છે. વધતી મોંઘવારી અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચને કાબૂમાં લેવા માટે આ પ્રકારનો હંગામી ઘટાડો પણ મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના પરિવારો માટે ખૂબ મોટો આશરો બની શકે છે.
ગુજરાત સરકારે છેલ્લે ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૧ ના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર વેટમાં ઘટાડો કર્યો હતો. તે સમયે કેન્દ્ર સરકારે એક્સાઈઝ ડ્યુટી ઘટાડ્યા બાદ રાજ્ય સરકારે પણ વેટ ઘટાડીને જનતાને પ્રતિ લિટરે ₹૭ ની સીધી રાહત આપી હતી. હાલમાં જ્યારે મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ એશિયા) માં ચાલતા સંઘર્ષોને કારણે વૈશ્વિક ઈંધણ કટોકટી ઘેરી બની રહી છે, ત્યારે નાગરિકોને આશા છે કે સરકાર ઉત્સવો અને અન્ય બિનજરૂરી ખર્ચાઓ પર કરકસર કરીને ટેક્સમાં થોડી રાહત આપશે, જેથી સામાન્ય માણસના ઘરનું બજેટ ખોરવાઈ જતાં બચી શકે.
આ પણ વાંચો – ગુજરાતમાં વહીવટી અસંતુલન : ૬૩ શાળાઓમાં એક પણ વિદ્યાર્થી નથી છતાં ૭૮ શિક્ષકો તૈનાત; જ્યારે હજારો શાળાઓમાં શિક્ષકોની ઘટ
