- અમેરિકાની બેવડી નીતિ: એક તરફ ટ્રેડ ડીલની મીઠી વાતો, બીજી તરફ ભારત પર 12.5% વધારાનો ટેરિફ લાદવાની તૈયારી
- ભારત-US ટ્રેડ ડીલ પર લટકતી તલવાર: USTR એ ભારત સહિત 54 દેશોને ‘અયોગ્ય વ્યાપાર પ્રથાઓ’ના લિસ્ટમાં મૂક્યા
- શું ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ થશે? પિયુષ ગોયલની હકારાત્મકતા વચ્ચે US એ આયાત પર ટેરિફ વધારવાનો મૂક્યો પ્રસ્તાવ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર કરાર (BTA) ની વાટાઘાટો વચ્ચે એક મોટો ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) ઓફિસે ભારતને એવા દેશોની યાદીમાં સામેલ કર્યું છે, જ્યાં કથિત રીતે ‘અયોગ્ય વ્યાપાર પ્રથાઓ’ (unfair trade practices) અપનાવવામાં આવી રહી છે. આ તારણોના આધારે, USTR એ પ્રભાવિત દેશોમાંથી થતી આયાત પર 10% થી 12.5% સુધીનો વધારાનો ટેરિફ (કસ્ટમ ડ્યુટી) લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ભારત આ 54 દેશોમાં સામેલ છે.
શું છે USTR સેક્શન 301 નો સમગ્ર મામલો?
USTR એ ‘સેક્શન 301’ હેઠળ કરવામાં આવેલી 60 તપાસના પરિણામો જાહેર કર્યા છે. તેમાં ભારત સહિત 54 અર્થતંત્રો (economies) ની ઓળખ કરવામાં આવી છે. અમેરિકી મૂલ્યાંકન મુજબ, આ દેશોમાં એવા સામાનની આયાત રોકવા માટે પૂરતા પગલાં નથી, જે કથિત રીતે ‘બંધુઆ મજૂરી’ (forced labour) અથવા જબરદસ્તી મજૂરી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
USTR ટેરિફનું ગણિત શું છે?
USTR દ્વારા જારી કરાયેલા જાહેરનામા મુજબ જે દેશો બંધુઆ મજૂરી સાથે સંકળાયેલા સામાનની આયાત પર પહેલાથી જ પ્રતિબંધ લાગુ કરે છે, અથવા જેમણે પરસ્પર વ્યાપાર વ્યવસ્થા હેઠળ આવા પગલાં લાગુ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે, તેમને કેટલીક છૂટ મળી શકે છે. જે દેશો આ માપદંડોને પૂર્ણ કરતા નથી, તેમના માટે 12.5% નો વધારાનો ટેરિફ સૂચવવામાં આવ્યો છે.
કાપડ અને પરિધાન (Textiles and Apparel): USTR એ આ ક્ષેત્ર માટે એક અલગ તંત્રનું સૂચન કર્યું છે, જેના હેઠળ પસંદગીના અર્થતંત્રોમાંથી ચોક્કસ માત્રામાં આયાતને ઓછા કલમ 301 ટેરિફ દરે અમેરિકન બજારમાં પ્રવેશની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
અમેરિકન વેપાર પ્રતિનિધિ (Ambassador) જેમિસન ગ્રીરે આ અંગે આકરી પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું, “અમારા સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપારી ભાગીદારો દ્વારા જબરદસ્તી મજૂરીથી બનેલા સામાનની આયાત પર અંકુશ ન લગાવવો એ અસ્વીકાર્ય છે. આનાથી એવી સ્થિતિ ઊભી થાય છે જ્યાં અમેરિકન કામદારોએ વૈશ્વિક સ્તરે અસમાન મેદાન (unlevel playing field) પર સ્પર્ધા કરવી પડે છે.”
54 દેશોમાં ભારત સિવાય કયા મુખ્ય દેશો સામેલ છે?
રશિયા, ચીન, ઓસ્ટ્રેલિયા, બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન, કેનેડા, યુરોપિયન યુનિયન, બ્રાઝિલ, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, શ્રીલંકા, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, યુએઈ, બ્રિટન, ઈઝરાયેલ, કતાર, સાઉદી અરેબિયા, સિંગાપોર અને વિયેતનામ.
દિલ્હીમાં India US Trade Deal ની બેઠકનું શું પરિણામ છે?
આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને ભારતના વરિષ્ઠ વેપાર અધિકારીઓ પ્રસ્તાવિત દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને આગળ વધારવા માટે નવી દિલ્હીમાં ત્રણ દિવસીય મહત્વપૂર્ણ બેઠક કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે પણ નિવેદન આપ્યું હતું કે ભારત-અમેરિકા વેપાર વાટાઘાટો હવે અંતિમ તબક્કામાં (“અલ્પવિરામ અને પૂર્ણવિરામ”) છે.
શું ભારત-યુએસ ટ્રેડ ડીલ થઈ શકશે?
વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત અને અમેરિકાએ પ્રસ્તાવિત દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કાના કાનૂની માળખાના મોટાભાગના ભાગો પર કામ પૂર્ણ કરી લીધું છે (લગભગ 99% બાબતો ફાઈનલ થઈ ચૂકી છે). જોકે, છેલ્લા 15 મહિનાથી ચાલી રહેલી આ ડીલ ત્યાં સુધી સંપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થવાની આશા ઓછી છે, જ્યાં સુધી એ સ્પષ્ટ ન થાય કે આવતા મહિને કામચલાઉ 10% ડ્યુટી સમાપ્ત થયા પછી અમેરિકન વહીવટીતંત્ર કેવા પ્રકારનું ટેરિફ માળખું અપનાવશે. વધારાના ટેરિફ પ્રસ્તાવ પછી શું ભારત ટ્રેડ ડીલ પર આગળ વધશે? આ મોટો સવાલ હવે આર્થિક વિશ્લેષકો પૂછી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો – પ્રી-મોન્સૂન એક્ટિવિટીની અસર: ગુજરાતમાં ગરમીથી મોટી રાહત, આજે 11 જિલ્લાઓમાં વરસાદનું ‘ઓરેન્જ એલર્ટ’
