અરબી દ્વીપકલ્પના અનેક મહત્વના લશ્કરી બેઝની નવી સેટેલાઈટ તસવીરો સૂચવે છે કે ઈરાન અમેરિકા બનાવટના રડાર સિસ્ટમને નષ્ટ કરીને હવાઈ રક્ષણને નબળું પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ રડાર આવતા મિસાઈલ અને ડ્રોનને શોધવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
સેટેલાઈટ તસવીર (સોમવારે લેવામાં આવેલી) દર્શાવે છે કે જોર્ડનમાં અમેરિકન THAAD મિસાઈલ બેટરીનું રડાર સિસ્ટમ યુએસ-ઈઝરાયેલના ઈરાન પરના પ્રથમ દિવસોના હુમલા દરમિયાન સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું છે.
સમાન રડાર સિસ્ટમ ધરાવતી ઈમારતો યુનાઈટેડ અરબ એમિરેટ્સ (યુએઈ)માં બે સ્થળોએ પણ હુમલાનો ભોગ બની છે, જો કે CNNના વિશ્લેષણ અનુસાર સાધનોને નુકસાન થયું છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી.
THAAD (ટર્મિનલ હાઈ એલ્ટિટ્યુડ એરિયા ડિફેન્સ) એક ઉચ્ચ-સ્તરનું મિસાઈલ ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમ છે, જે બેલિસ્ટિક મિસાઈલને તેના લક્ષ્ય તરફ જતા હોવા પર જોડીને નાશ કરે છે. અમેરિકા પાસે આઠ THAAD બેટરી છે, યુએઈ પાસે બે અને સાઉદી અરેબિયા પાસે એક છે. જોર્ડનના મુવફ્ફક સલ્તી એર બેઝ પર આ બેટરી 500 માઈલથી વધુ અંતરે ઈરાનથી દૂર હતી.
આ રડાર સિસ્ટમ AN/TPY-2 ટ્રાન્સપોર્ટેબલ રડાર છે, જે રેથિયોન કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે. 2025ના મિસાઈલ ડિફેન્સ એજન્સીના બજેટ અનુસાર તેની કિંમત લગભગ અડધા અબજ ડોલર (આશરે 500 મિલિયન ડોલર) છે. ( 45,850 કરોડથી 46,000 કરોડ રૂપિયા)
તસવીરમાં રડાર પાસે રેતીમાં 13 ફૂટ વ્યાસના બે ખાડા દેખાય છે, જે સૂચવે છે કે સિસ્ટમને નિશાન બનાવવા માટે બહુવિધ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા હશે. આ સિસ્ટમ પાંચ 40-ફૂટ ટ્રેલરમાં વહેંચાયેલી છે અને તમામને નુકસાન પહોંચ્યું અથવા નાશ પામ્યું છે.
આ રડાર અને THAAD બેટરી ફેબ્રુઆરી મધ્યથી ત્યાં હતી અને 1 કે 2 માર્ચે હુમલો થયો હોવાનું લાગે છે. આ બેઝ અમેરિકા માટે મહત્વનું કેન્દ્ર છે – યુદ્ધ પહેલાંની તસવીરોમાં 50થી વધુ ફાઈટર જેટ, ડ્રોન અને ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ દેખાયા હતા.
આ એકમાત્ર THAAD રડાર નથી જેને યુદ્ધના પ્રારંભિક દિવસોમાં નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હોય. યુએઈમાં રુવૈસ નજીકના એક સ્થળે ત્રણ ઈમારતો અને સદરમાં ચાર ઈમારતો 28 ફેબ્રુઆરીથી 1 માર્ચ વચ્ચે નુકસાન પામી છે. આ સ્થળોએ THAAD રડાર સ્ટોર કરવા માટે વાહન શેડ પણ હુમલાનો ભોગ બન્યા છે.
CNNએ 2016 અને 2018થી સેટેલાઈટ તસવીરોના આધારે આ સ્થળો પર THAAD બેટરી અને રડાર હોવાનું નક્કી કર્યું છે. જો કે હુમલા વખતે રડાર હાજર હતા કે નહીં તે નક્કી કરી શકાયું નથી, કારણ કે હાઈ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો તરત મળી નથી.
નિષ્ણાતો કહે છે કે રડારને નુકસાન થવાથી THAAD સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે બંધ થતી નથી, કારણ કે અન્ય વિકલ્પો છે, પરંતુ તેની ક્ષમતા અને લવચીકતા ઘણી ઘટી જાય છે.
મ્યુનિશન્સ નિષ્ણાત અને ARES કંપનીના ડિરેક્ટર એન.આર. જેન્ઝન-જોન્સે CNNને કહ્યું કે, “AN/TPY-2 રડાર THAAD બેટરીનું હૃદય છે, જે ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ છોડવા અને નેટવર્ક્ડ એર ડિફેન્સ પિક્ચર બનાવવામાં મદદ કરે છે. તે અત્યંત મોંઘું સાધન છે. એક પણ રડારનું નુકસાન ઓપરેશનલી મોટું છે. તેને બદલવા માટે અન્ય જગ્યાએથી લાવવું પડશે, જેમાં સમય અને પ્રયત્ન લાગશે.”
બુધવારે CNNએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે ઈરાનના હુમલાઓએ અરબી દ્વીપકલ્પમાં અમેરિકન બેઝ પર કોમ્યુનિકેશન, રડાર અને ઇન્ટેલિજન્સ સાધનોને નિશાન બનાવ્યા છે, જેથી તેમને બહારની દુનિયાથી કાપી નાખવાનો પ્રયાસ કરાયો છે.
વધુમાં, કતારમાં ઉમ્મ દહલ પર અમેરિકા બનાવટના અર્લી-વોર્નિંગ રડારને પણ નુકસાન પહોંચ્યું છે, જેમ કે જેમ્સ માર્ટિન સેન્ટરના સંશોધક સેમ લેઅરના વિશ્લેષણમાં દેખાયું છે.
પેન્ટાગોનના પ્રવક્તાએ CNNને કહ્યું કે, “ઓપરેશનલ સુરક્ષાના કારણે અમે વિસ્તારમાં ચોક્કસ ક્ષમતાઓની સ્થિતિ પર ટિપ્પણી કરીશું નહીં.” CNNએ જોર્ડન અને યુએઈની સરકારોને પણ સંપર્ક કર્યો છે.
યુએઈના રહેવાસીઓએ બુધવારે દેશમાં વધુ ફાઈટર જેટની પ્રવૃત્તિ જોવા મળી. મંગળવારે ફ્રાન્સના વિદેશમંત્રી જીન-નોએલ બેરોટે કહ્યું કે ફ્રાન્સે યુએઈમાં પોતાના લશ્કરી બેઝના રક્ષણ માટે રાફેલ ફાઈટર જેટ તૈનાત કર્યા છે.
યુએઈએ જણાવ્યું છે કે યુદ્ધની શરૂઆતથી તેના વિસ્તાર પર મિસાઈલ હુમલાઓમાં ઘટાડો થયો છે. શનિવારે (યુદ્ધનો પ્રથમ દિવસ) 137 મિસાઈલથી ઘટીને ગુરુવારે માત્ર 7 થયા છે. જો કે ડ્રોન હુમલાઓની સંખ્યા સ્થિર છે અને હવે મોટાભાગના હુમલા ડ્રોન દ્વારા થઈ રહ્યા છે. યુએઈ, જ્યાં ધફરા ખાતે અમેરિકન સૈનિકો છે, ગલ્ફમાં સૌથી વધુ નિશાન બને છે. 1,072 ડ્રોન અને 196 બેલિસ્ટિક મિસાઈલ થકી હુમલાઓ થયા છે.
