AI
- જનરેટિવ AI અને મશીન લર્નિંગ કોર્સ : 2026માં ભારતમાં ટોપ AI કોર્સ અને કરિયર ગાઈડ
ઓફિસ હોય, ઘર હોય કે મિત્રોની મુલાકાત આ દિવસોમાં એક જ સવાલ બધાના દિમાગમાં ફરે છે. શું AI એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ શું આપણી નોકરીઓ છીનવી લેશે?
આ ચિંતા માત્ર એન્ટ્રી લેવલના કર્મચારીઓની જ નહીં, પણ ઉચ્ચ પદો પર બેઠેલા સિનિયર લોકોને પણ પરેશાન કરી રહી છે. સવાલ એ છે કે જો AI આપણું કામ વધુ ઝડપથી અને ઓછા ખર્ચે કરી શકે તો માનવીઓ અને તેમની નોકરીઓનું શું થશે?
આ સવાલનો સ્પષ્ટ જવાબ હજુ કોઈ પાસે નથી. પરંતુ એટલું નિશ્ચિત છે કે AI હવે ભવિષ્ય નથી, પણ વર્તમાન છે. મોબાઈલ ફોનથી લઈને બેન્કિંગ સિસ્ટમ, ઓનલાઈન શોપિંગ, સોશિયલ મીડિયા અને હેલ્થકેર સુધી દરેક જગ્યાએ AI કામ કરી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે AI માત્ર નોકરીઓ ખતમ જ નહીં કરશે, પણ નવી નોકરીઓ પણ ઊભી કરશે.
વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમના 2025-26ના રિપોર્ટ અનુસાર (જેમાં 2025ના ડેટા પર આધારિત છે), AIને કારણે વિશ્વભરમાં લાખો નવી નોકરીઓ ઊભી થઈ છે અને 2030 સુધીમાં નેટ પોઝિટિવ જોબ ક્રિએશન થવાની અપેક્ષા છે.
ધોરણ12મા પછી જો કોઈ AI ફીલ્ડમાં કરિયર બનાવવા માંગતા હોય તો શરૂઆત સાચા કોર્સ પસંદ કરવાથી થાય છે. આજે અમે તમને એવા ટોપ 5 AI કોર્સ વિશે જણાવીશું જે મજબૂત કરિયર અને સારી સેલરી તરફ લઈ જઈ શકે છે.
AI શું છે?
તમને ક્યારેય આશ્ચર્ય થયું છે કે તમારો ફોન તમારા ચહેરાને કેવી રીતે ઓળખે છે, કોઈ સ્ટ્રીમિંગ સર્વિસ તમને કઈ ફિલ્મ પસંદ છે તે કેવી રીતે સમજી લે છે અથવા કાર ડ્રાઈવર વગર કેવી રીતે ચાલે છે? આ બધાનો જવાબ છે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI.
શિવ નાદર યુનિવર્સિટીમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ડિપાર્ટમેન્ટના હેડ પ્રોફેસર આકાશ સિંહા AIને સરળ ભાષામાં સમજાવતા કહે છે, “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે મશીન કે કમ્પ્યુટરની એવી ક્ષમતા કે જેનાથી એવું લાગે કે તે માનવીઓની જેમ વિચારી-સમજી શકે છે.”
તેઓ કહે છે કે રોજિંદા જીવનમાં જ્યાં પણ તમે કમ્પ્યુટર-મોબાઈલ વાપરો છો, તેની પાછળ AI કામ કરી રહ્યું છે.
“જ્યારે તમે યુટ્યુબ ખોલો છો તો તમને કયો વીડિયો બતાવવો તે કોઈ વ્યક્તિ નક્કી નથી કરતો. તેની પાછળ AI અલ્ગોરિધમ કામ કરે છે. ફેસબુક પર કઈ પોસ્ટ બતાવવી, તમને કઈ એડ બતાવવી અથવા બેન્કિંગ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ફ્રોડ ક્યાં થઈ શકે છે, આ બધાનું વિશ્લેષણ AI કરે છે.”
સમય સાથે AI સિસ્ટમ્સ સતત શીખે છે અને સુધરે છે, બરાબર એવી રીતે જેમ માનવી અનુભવથી શીખે છે.
AIના ટોપ 5 કોર્સ
દિલ્હીમાં ટેક પોલિસી ફોકસ્ડ થિંકટેન્ક એસ્યા સેન્ટરની ડિરેક્ટર અને જાણીતા AI એક્સપર્ટ મેઘના બલ કહે છે, “AI તે લોકો માટે ખતરો નથી જેઓ પોતાને અપડેટ રાખે છે. તે તો તક છે જેઓ ટેક્નોલોજીને સમજીને તેની સાથે કામ કરવાનું શીખી લે છે.”
મેઘના બલ કહે છે કે કેટલાક બેઝિક લેવલના કોર્સ તો બધાએ કરવા જોઈએ. ઘણા કોર્સ સરકારના ‘SWAYAM’ પોર્ટલ પર ફ્રીમાં પણ ઉપલબ્ધ છે. તેમજ જનરેટિવ AI ટૂલ્સ કેવી રીતે વાપરવા તેનો ફંડામેન્ટલ કોર્સ બધાએ કરવો જોઈએ.
તેઓ કહે છે, “મશીન લર્નિંગના બેઝિક કોન્સેપ્ટ, એપ્લાઈડ મશીન લર્નિંગના બેઝિક કોન્સેપ્ટના કોર્સ કરી શકો છો. AI એપ્લાઈડ ઓન બિઝનેસ એન્ડ ડેટા એનાલિટિક્સ જેવા કોર્સ પણ કરી શકો છો. એઆઈ સાયબર સિક્યોરિટી સાથે કેવી રીતે જોડાય છે તે પણ સ્પેશિયલાઈઝ્ડ કોર્સ છે, પરંતુ તે ખાસ કરીને ઇજનેરો માટે છે.”
પરંતુ જો કોઈને AIમાં જ કરિયર બનાવવું હોય તો પ્રોફેસર સિંહા પાંચ બેસ્ટ કોર્સનું સૂચન કરે છે.
1. MBA/PG ડિપ્લોમા ઇન AI એન્ડ બિઝનેસ એનાલિટિક્સ
આ કોર્સ બિઝનેસ, મેનેજમેન્ટ અને કોમર્સ બેકગ્રાઉન્ડવાળા લોકો માટે શ્રેષ્ઠ છે. IIMs, ઇન્ડિયન સ્કૂલ ઓફ બિઝનેસ અને અપગ્રેડ, ગ્રેટ લર્નિંગ જેવી એડયુટેક કંપનીઓ સાથે કરી શકાય છે. ફી આશરે 2.5થી 7 લાખ રૂપિયા. કોર્સ પછી સંભવિત સેલરી 6થી 20 લાખ રૂપિયા વાર્ષિક.
2. AI સર્ટિફિકેટ પ્રોગ્રામ (ઓનલાઈન)
AI સર્ટિફિકેટ પ્રોગ્રામ Udacity અથવા અન્ય ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ છે. ફી આશરે 1.5 લાખ રૂપિયા. શરૂઆત કરનારા માટે ફ્લેક્સિબલ. કોર્સ પછી સેલરી 10 લાખ સુધી મળી શકે છે.
3. MCA/M.Tech ઇન AI એન્ડ મશીન લર્નિંગ
IIT, NIT, IIIT અને અન્ય મુખ્ય યુનિવર્સિટીમાંથી કરી શકાય છે. ફી વાર્ષિક 1થી 10 લાખ સુધીની છે. કોર્સ પછી સેલરી 22 લાખ સુધી મળી શકે છે. ટેક્નિકલ એક્સપર્ટ બનવા માટે શ્રેષ્ઠ.
4. BSc/B.Tech ઇન AI એન્ડ ડેટા સાયન્સ
DTU, VIT, Amity, St. Xavier’s, NIT વગેરેમાં કોર્ષ કરી શકો છો. ફી 1થી 20 લાખ. સેલરી 6થી 18 લાખ વાર્ષિક. ગ્રેજ્યુએશન દરમિયાન જ સ્પેશિયલાઈઝેશન માટે સારું.
AI બૂટકેમ્પ અને ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રોગ્રામ
IIT મદ્રાસ, IIT બોમ્બે અને અન્ય ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં કોર્સ કરી શકાય છે. ફી 1થી 3.5 લાખ. કોર્સ પછી પેકેજ 6થી 18 લાખ અથવા વધુ. કરિયર ચેન્જ કરનારા અને અપસ્કિલિંગ માટે આદર્શ.
પ્રોફેસર સિંહા કહે છે કે સિનિયર AI રોલમાં સેલરી 25થી 40 લાખ અથવા વધુ પણ મળી શકે છે, ખાસ કરીને બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ જેવા ટેક હબમાં.
About the Author
