ગાંધીનગર : ગુજરાત સરકારે આજે (24 માર્ચ 2026) વિધાનસભામાં ગુજરાત યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ 2026 (ગુજરાત બિલ નંબર 17 ઓફ 2026) પર વિસ્તૃત ચર્ચા શરૂ કરવાની છે. જો આ બિલ પસાર થશે તો ગુજરાત ઉત્તરાખંડ પછી દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે જ્યાં તમામ ધર્મના નાગરિકો માટે લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસાઈ અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ જેવા વ્યક્તિગત કાયદાઓમાં સમાનતા લાવવામાં આવશે.
આ વિધેયકનો મુખ્ય હેતુ તમામ ધર્મો માટે એકસમાન કાનૂની માળખું ઊભું કરવાનો છે. નીચે પ્રમાણે મુખ્ય પ્રાવધાનો હોઈ શકે છે.
લગ્ન અને છૂટાછેડાની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવી (નોંધણી ન કરાવનારને દંડની જોગવાઈ).
લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રજિસ્ટ્રાર પાસે નિવેદન આપવું ફરજિયાત.
લિવ-ઇનમાંથી જન્મેલા બાળકોને કાયદેસર માન્યતા અને પૂર્ણ કાનૂની સુરક્ષા.
બહુપત્નીત્વ (પોલિગેમી) પર પ્રતિબંધ.
લગ્ન માટે ન્યૂનતમ વય: પુરુષ માટે 21 વર્ષ અને મહિલા માટે 18 વર્ષ.
આ કાયદો ગુજરાતમાં રહેતા તમામ નાગરિકોને લાગુ પડશે અને રાજ્યની બહાર રહેતા ગુજરાતી મૂળના લોકો પર પણ અસર કરશે. તેમ છતાં, અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અમુક રૂઢિગત અધિકારો ધરાવતા જૂથોને આ બિલના દાયરામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે જેથી સામાજિક સંતુલન જળવાઈ રહે.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિએ લાખો લોકોના સૂચનો અને વિવિધ કાનૂની પાસાઓનો અભ્યાસ કરીને વિસ્તૃત અહેવાલ આપ્યો હતો. આ અહેવાલના આધારે જ આ બિલ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
સૂત્રો અનુસાર, શાસક પક્ષે તમામ ધારાસભ્યોને વ્હીપ જાહેર કરીને હાજર રહેવાના આદેશ આપ્યા છે. વિપક્ષ (કોંગ્રેસ અને AAP) તરફથી વિરોધની શક્યતા છે અને ચર્ચા તોફાની રહેવાની આશા છે.જો બિલ પસાર થશે તો ગુજરાતમાં વ્યક્તિગત કાયદાઓમાં મોટી ક્રાંતિ આવશે અને સમાનતા, મહિલા અધિકાર અને આધુનિક કાનૂની વ્યવસ્થા તરફ મહત્ત્વનું પગલું ગણાશે.
