પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે ભારત સરકારે મંગળવારે (3 માર્ચ, 2026) જણાવ્યું કે દેશ પાસે ક્રૂડ ઓઈલ અને એનર્જી પ્રોડક્ટ્સ (પેટ્રોલ અને ડીઝલ)નો પૂરતો સ્ટોક છે, જે આગામી 25-25 દિવસ માટે પૂરતો છે એટલે કુલ 50 દિવસની સુરક્ષા. સરકારી સૂત્રોએ કહ્યું કે “ક્રૂડ ઓઈલની દૃષ્ટિએ અમે વાજબી રીતે આરામદાયક સ્થિતિમાં છીએ. અમારી પાસે 25 દિવસનો ક્રૂડ ઓઈલ રિઝર્વ છે અને એનર્જી પ્રોડક્ટ્સનો પણ 25 દિવસનો સ્ટોક છે.”
ધ હિન્દુના સૂત્રોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ 25 દિવસના ક્રૂડ ઓઈલના રિઝર્વમાં ઇમર્જન્સી માટે રાખેલા સ્પેશિયલ પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ્સ (SPR)નો સમાવેશ નથી. જો SPRને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો દેશની ક્રૂડ ઓઈલની સુરક્ષા 25 દિવસથી વધુ થઈ જાય છે. કેટલાક અહેવાલો અનુસાર, સ્ટ્રેટેજિક રિઝર્વ્સ સહિત કુલ કવરેજ 6-8 અઠવાડિયા (લગભગ 50-74 દિવસ) સુધી પહોંચી શકે છે.
આ જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાએ ઇરાન પર હુમલા કર્યા છે, જેના જવાબમાં તેહરાને વોશિંગ્ટનના પ્રાદેશિક સાથીઓ પર પ્રતિ હુમલા કર્યા છે. આ સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાયનો મુખ્ય રસ્તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થઈ ગયો છે. ઇરાનના હુમલાઓથી સાઉદી અરેબિયા અને કતારની એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન પહોંચ્યું છે, જેના કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ મંગળવારે $80 પ્રતિ બેરલથી વધુ થઈ ગયા છે.
સૂત્રોએ જણાવ્યું કે ભારતના ક્રૂડ સપ્લાયના આશરે બે-પાંચમા ભાગ (લગભગ 40%) હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી આવે છે, પરંતુ બાકીના ૬૦% અન્ય રસ્તાઓથી આવે છે, જેના કારણે અસર મર્યાદિત રહેશે.
LPG અને LNGમાં પણ આરામદાયક સ્થિતિ
સૂત્રોએ વધુમાં કહ્યું કે ભારત લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) અને લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG)માં પણ “આરામદાયક” સ્થિતિમાં છે. LNGનો સ્ટોક આગામી 2-3 અઠવાડિયા માટે પૂરતો છે. કતારએનર્જી (વિશ્વનું સૌથી મોટું LNG ઉત્પાદક) પર હુમલા બાદ ઉત્પાદન બંધ થયું છે, પરંતુ ભારત તેમની સાથે સંપર્કમાં છે અને પોઝની અવધિનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યું છે. આ અંગે એક અધિકારીએ કહ્યું કે LPG અંગે, અરામકોના જુઆયમાહ ટર્મિનલને ફેબ્રુઆરી અંતમાં નુકસાન પહોંચ્યું હોવાથી ભારત પહેલેથી જ વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશી ગયું છે અને વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી સપ્લાય વધારી રહ્યું છે. “વિશ્વમાં મોટા સ્ત્રોતો ઉપલબ્ધ છે, ભલે તે દૂરના વિસ્તારોમાં હોય.”
પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સના એક્સપોર્ટ પર કોઈ પ્રતિબંધ નહીં
મીડિયા અહેવાલોની વિરુદ્ધ, સરકારે પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સના એક્સપોર્ટમાં કોઈ કાપ મૂક્યો નથી. “અમે એવો કોઈ નિર્ણય લીધો નથી જે અમારા પેરાડાઇમને અસર કરે,” સૂત્રોએ કહ્યું કે, તેમણે ઉમેર્યું કે નવી દિલ્હી હાઇડ્રોકાર્બન્સની ખરીદીને વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી વિવિધતા આપવા માટે “દરેક વસ્તુ માટે વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સ” શોધી રહી છે – જેમ કે અમેરિકા, રશિયા, પશ્ચિમ આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા.
પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલયે પ્રેસ સ્ટેટમેન્ટમાં જણાવ્યું કે તેણે પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સના સપ્લાય અને સ્ટોકનું 24×7 મોનિટરિંગ માટે કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપિત કર્યું છે. “હાલમાં સ્ટોકની દૃષ્ટિએ સરકાર વાજબી રીતે આરામદાયક છે. ભારતીય ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ અમારી સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે,” મંત્રાલયે કહ્યું. “સતત મોનિટરિંગના આધારે, જરૂર પડે તો પરિસ્થિતિને વધુ હળવી કરવા માટે તબક્કાવાર પગલાં લઈ શકાય છે.”
આ સ્થિતિમાં ભારતની તૈયારી અને વૈકલ્પિક વ્યૂહરચના દેશને ટૂંકા ગાળાના સંકટથી બચાવી શકે છે, પરંતુ લાંબા સમયના સંઘર્ષથી તેલના ભાવ અને આયાત ખર્ચ પર અસર પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો- રશિયા-ચીનની ચેતવણી : ઇરાન પર હુમલા બંધ નહીં થાય તો મધ્ય પૂર્વમાં ભભૂકશે ભયંકર આગ
