- ભારતીય સેનાને મળ્યા નવા બોસ: જનરલ ધીરજ સેઠે સંભાળી કમાન, જાણો તેમની સામે કયા છે મોટા પડકારો
નવી દિલ્હી: આર્મર્ડ કોર્પ્સના ઓફિસર જનરલ ધીરજ સેઠે મંગળવારે 31મા ‘ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ’ (સેના પ્રમુખ) તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળી લીધો છે. તેઓ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીનું સ્થાન લેશે, જેઓ 62 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થયા છે.
નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA), ખડકવાસલાના પૂર્વ વિદ્યાર્થી રહી ચૂકેલા જનરલ સેઠ, આર્મર્ડ કોર્પ્સના એવા પ્રથમ ઓફિસર છે જેઓ 1997માં 20 લાન્સર્સના જનરલ શંકર રોય ચૌધરીની નિવૃત્તિ પછી આર્મી ચીફ બન્યા છે.
તેઓ એક જાણીતા સૈન્ય પરિવારમાંથી આવે છે. તેમના પિતા, લેફ્ટિનેન્ટ જનરલ કે.એમ. સેઠ 1997માં આર્મીના એડજ્યુટન્ટ જનરલના પદ પરથી નિવૃત્ત થયા હતા, ત્યારે નવા આર્મી ચીફ પોતે કેપ્ટન રેન્ક પર હતા. તેમના ભાઈ, રિયર એડમિરલ રવિનીશ સેઠ પણ ઇન્ડિયન નેવીમાં ફ્લેગ ઓફિસર તરીકે દેશની સેવા કરી રહ્યા છે.
‘સીધા-સાદા ટેન્કમેન’
સૈન્ય વર્તુળોમાં જનરલ સેઠને જમીન સાથે જોડાયેલા, સીધી વાત કરનારા અને ઓપરેશનલ બાબતો પર પૂરતું ધ્યાન આપનારા કમાન્ડર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમને એક એવા “સીધા-સાદા ટેન્કમેન” તરીકે જોવામાં આવે છે જે પોતાની વાત સ્પષ્ટપણે રજૂ કરે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જનરલ સેઠે ભોપાલ સ્થિત 21 સ્ટ્રાઇક કોરની કમાન પણ સંભાળી છે, જેની કમાન ક્યારેક તેમના પિતા પાસે પણ હતી.
તેમના સાથી અધિકારીઓ તેમને એક એવા ઓફિસર માને છે જે મોડર્નાઇઝેશન (આધુનિકીકરણ) પર ખૂબ જ ફોકસ કરે છે અને દુનિયાભરમાં તેમજ આસપાસના વિસ્તારોમાં મિલિટરી વોરફેરના લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ્સનું સતત એનાલિસિસ કરે છે.
આધુનિકીકરણ અને પડકારો
જનરલ સેઠે ઇન્ડિયન આર્મી માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર કાર્યભાર સંભાળ્યો છે. જોકે, સેનાએ છેલ્લા બે વર્ષમાં ડ્રોન અને લોઇટરિંગ મ્યુનિશન ખરીદવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી છે અને પોતાના યુનિટ્સને નવા નામો સાથે રીજિગ પણ કર્યા છે—ખાસ કરીને ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ પછી—તેમ છતાં તેમના ઘણા મુખ્ય મોડર્નાઇઝેશન પ્રોગ્રામ હજુ પણ અટવાયેલા છે.
કોમ્બેટ અને સપોર્ટ આર્મ્સને આર્મર્ડ પ્લેટફોર્મ, આર્ટિલરી, એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, ટેક્ટિકલ મોડિલિટી વ્હીકલ અને અન્ય જરૂરી ઇક્વિપમેન્ટ્સમાં મોટા અપગ્રેડની રાહ છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, ઇમરજન્સી ખરીદીએ અમુક ક્ષેત્રોમાં તાત્કાલિક ઓપરેશનલ ગેપ ભરવામાં મદદ ચોક્કસ કરી છે, પરંતુ તેને ફોર્સમાં ‘લોંગ-ટર્મ કેપેબિલિટી ડેવલપમેન્ટ’ નો વિકલ્પ ન બનાવી શકાય.
ઘણા એક્વિઝિશન (ખરીદી) પ્રોગ્રામ વર્ષોથી વિલંબિત છે. ઉદાહરણ તરીકે, નવી સ્નાઈપર રાઈફલોના ટ્રાયલ કોઈ પણ પરિણામ વિના ચાલી રહ્યા છે, જ્યારે આર્મર્ડ પર્સનલ કેરિયર અને આર્ટિલરી ગન સિસ્ટમ માટે ખરીદીના મોટા નિર્ણયો હજુ સુધી લેવાયા નથી. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન, સેનાને સચોટ હુમલામાં મદદ માટે નોર્થઈસ્ટથી કાશ્મીર સેક્ટરમાં ખાસ આર્ટિલરી ગનને ફરીથી તૈનાત કરવી પડી હતી. આ માટે વપરાયેલા આર્ટિલરી હથિયારો માટે અમેરિકાથી ઇમરજન્સી ખરીદીનો સહારો પણ લેવો પડ્યો છે.
એક સૂત્રએ જણાવ્યું કે, “જનરલ સેઠ પાસે લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે પ્લાનિંગ અને મોડર્નાઇઝેશનનું બેકગ્રાઉન્ડ છે. ફોર્સમાં ઘણા એવા જરૂરી પ્રોગ્રામ છે જેમાં હવે ઝડપ લાવવાની જરૂર છે.”
વિશાળ અનુભવનો મળશે લાભ
જનરલ સેઠના પ્રોફેશનલ અનુભવથી આ પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ મળવાની પૂરી અપેક્ષા છે. સાઉથ વેસ્ટર્ન કમાન્ડ અને સધર્ન કમાન્ડ બંનેની કમાન સંભાળ્યા પછી, તેઓ એવા ગણ્યાગાંઠ્યા સિનિયર અધિકારીઓમાંથી એક છે જેમને બે મોટા ઓપરેશનલ થિયેટરનો અનુભવ છે. આર્મી હેડક્વાર્ટરમાં પણ તેમણે સ્ટ્રેટેજિક પ્લાનિંગ અને કેપેબિલિટી ડેવલપમેન્ટમાં ઘણા મહત્વના હોદ્દાઓ પર કામ કર્યું છે.
આર્મીએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, “ફોર્સના આધુનિકીકરણમાં તેમના યોગદાન માટે મોટા પાયે ઓળખાતા જનરલ ઓફિસરે આર્મી હેડક્વાર્ટરના સ્ટ્રેટેજિક પ્લાનિંગ અને કેપેબિલિટી ડેવલપમેન્ટ વર્ટિકલમાં મહત્વની નિમણૂકો પર ફરજ બજાવી છે, જેનાથી સેનાના આધુનિકીકરણના માર્ગ અને લાંબા ગાળાના ફોર્સ સ્ટ્રક્ચરિંગને આકાર મળ્યો છે. ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોને નવી ટેકનોલોજી અને ભવિષ્યના યુદ્ધના મેદાનની જરૂરિયાતો સાથે જોડવામાં તેમનું યોગદાન મહત્વનું રહ્યું છે.”
સૂત્રોએ જણાવ્યું કે જનરલ સેઠ માટે સૌથી મોટો પડકાર આર્મીના લોંગ-ટર્મ કેપેબિલિટી રોડમેપને સાઈન કરાયેલા કોન્ટ્રાક્ટ અને સર્વિસમાં આવનારા સાધનોમાં બદલવાનો રહેશે. કેપેબિલિટી ડેવલપમેન્ટ અને પર્સ્પેક્ટિવ પ્લાનિંગમાં તેમના અનુભવને જોતાં, આર્મીની અંદર એવી અપેક્ષાઓ છે કે તેઓ વર્ષોથી પેન્ડિંગ પડેલા જૂના પ્રોગ્રામ પર ઝડપી નિર્ણય લેવા પર ભાર મૂકશે અને ડ્રોન, AI, ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર અને કાઉન્ટર-UAS સિસ્ટમ જેવી નવી ટેકનોલોજીને ફોર્સનો જરૂરી હિસ્સો બનાવશે.
આ પણ વાંચો – E20 ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કોઈ ‘પ્રયોગ’ નથી: સુપ્રીમ કોર્ટમાં સરકારે મીડિયા રિપોર્ટ્સને ફગાવ્યા
