ઈરાન પર ઈઝરાયલ અને અમેરિકાના હુમલા પછી વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ઉછાળો આવ્યો હતો, જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા હતા. આ અસ્થિરતા વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટેક્સાસમાં નવી ઓઈલ રિફાઇનરી લગાવવાની એક મોટી જાહેરાત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતીય કંપની રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝની મોટી ભાગીદારી હોવાનું જણાવ્યું છે.
ટ્રમ્પે આને “અમેરિકા ફર્સ્ટ રિફાઇનિંગ” પ્રોજેક્ટ ગણાવ્યો અને કહ્યું કે આ 300 અબજ ડોલરની “ઐતિહાસિક ડીલ” છે. ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરીને લખ્યું, અમેરિકાના ઈતિહાસની સૌથી મોટી ડીલ.
“અમેરિકા ફરી એક વાર અસલી એનર્જી વર્ચસ્વ તરફ પાછું આવી રહ્યું છે. આજે મને ગર્વ છે કે ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ રિફાઇનિંગ’ ટેક્સાસના બ્રાઉન્સવિલમાં નવી રિફાઇનરી ખોલી રહી છે. આ છેલ્લા 50 વર્ષમાં ત્યાં ખોલાયેલી પહેલી રિફાઇનરી હશે. આ 300 અબજ ડોલરની ઐતિહાસિક ડીલ છે. આ અમેરિકાના ઈતિહાસની સૌથી મોટી ડીલ છે. આ અમેરિકી કામદારો, એનર્જી સેક્ટર અને દક્ષિણ ટેક્સાસના શાનદાર લોકો માટે મોટી જીત છે.
મારા ભારતીય ભાગીદારો અને ત્યાંની સૌથી મોટી ખાનગી એનર્જી કંપની રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝને આ મોટા રોકાણ માટે ધન્યવાદ.”ટ્રમ્પે એ પણ કહ્યું કે ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ “પૂર્ણ” થઈ ગયું છે. તેના પછી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 120 ડોલરથી ઘટીને 90 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર આવી ગયા છે. જોકે આ ભાવ પણ યુદ્ધ પહેલાંના (69 ડોલર) કરતાં ઘણા વધુ છે.
આ ડીલમાં રિલાયન્સની ભૂમિકા અને ફાયદા
આ રિફાઇનરી ટેક્સાસના બ્રાઉન્સવિલ પોર્ટ પાસે લગાવવામાં આવશે, જે અમેરિકા-મેક્સિકો સરહદ પર આવેલું છે. તેની દૈનિક રિફાઇનિંગ ક્ષમતા 1.68 લાખ બેરલ હશે. આ પ્રોજેક્ટમાં અમેરિકી શેલ ઓઈલની રિફાઇનિંગ થશે.
એનર્જી વિશ્લેષક નરેન્દ્ર તનેજા કહે છે કે અમેરિકાની રિફાઇનરીઓ મોટાભાગે હળવા અને ઓછા સલ્ફરવાળા ક્રૂડ ઓઈલ માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. પરંતુ ગલ્ફ કોસ્ટ પર ભારે અને વધુ સલ્ફરવાળા ક્રૂડ ઓઈલની પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા ઓછી છે. અહીં રિલાયન્સની આધુનિક રિફાઇનરી ટેક્નોલોજી અને ક્ષમતા મદદરૂપ થઈ શકે છે.
રિલાયન્સ માટે આ ડીલ ફાયદાકારક બની શકે છે કારણ કે તેની રિફાઇનરી ટેક્સાસ અને મેક્સિકો ખાડીની નજીક આવશે, જ્યાં કાચા તેલની પુષ્કળ માત્રા ઉપલબ્ધ છે. રિલાયન્સ પહેલેથી જ મોટા પ્રમાણમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ટર્બાઈન ફ્યુઅલનું નિર્યાત કરે છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતની બહાર રિલાયન્સનું પહેલું રિફાઇનિંગ વેન્ચર બની શકે છે.
અમેરિકા માટે ફાયદા
અમેરિકા વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રૂડ ઓઈલ ઉત્પાદક અને ઉપભોક્તા બંને છે. પરંતુ તેને હજુ પણ મોટા પ્રમાણમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ટર્બાઈન ફ્યુઅલનું આયાત કરવું પડે છે. આ નવી રિફાઇનરીથી અમેરિકા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે અને ઘરેલુ બજારમાં સપ્લાય વધારી શકે છે. વધુમાં તે યુરોપ અને અન્ય દેશોમાં નિર્યાત પણ કરી શકે છે.
સવાલો અને શંકાઓ
જોકે ટ્રમ્પની જાહેરાત પર હજુ સુધી રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ તરફથી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી. વિશ્લેષકો કહે છે કે આ એલાનમાં ઘણું બધું વધારે-ચઢાવીને કહેવામાં આવ્યું છે. અમેરિકાના ગલ્ફ કોસ્ટ પર પહેલેથી જ 8 સૌથી મોટી રિફાઇનરીઓ છે, જેમાંથી 5 ટેક્સાસમાં છે. નવી રિફાઇનરીની ખરેખર જરૂર છે કે નહીં તે અંગે શંકા છે.
એનર્જી વિશ્લેષક જ્હોન ઓયર્સે કહ્યું કે “ટ્રમ્પ વહીવટની આવી શરૂઆતની જાહેરાતોમાં ઘણી વખત બધું વધારે-ચઢાવીને કહેવામાં આવે છે.”
આ ડીલની વિગતો હજુ સ્પષ્ટ નથી. રોકાણ ક્યાંથી આવશે, શેરહોલ્ડિંગ કોનું વધુ હશે, ટેક્નોલોજી કઈ વાપરવામાં આવશે. આ બધું હજુ અંધારામાં છે. પરંતુ આ એલાનથી એ સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકા તેલની સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરવા અને ભારત જેવા મિત્ર દેશો સાથે ઊર્જા ક્ષેત્રે વધુ નજીક આવવા માગે છે.
આ ડીલ ઈરાન યુદ્ધ પછીના તેલ સંકટમાં અમેરિકાની રણનીતિનો એક ભાગ લાગે છે. જેમાં ભારતની રિફાઇનિંગ ક્ષમતાનો લાભ લેવાનો પણ સમાવેશ છે.
આ પણ વાંચો – ઉત્તર કોરિયાએ નવા ડિસ્ટ્રોયર પરથી ક્રૂઝ મિસાઇલનું પરીક્ષણ કર્યું, કિમ જોંગ ઉને સ્વયં નિરીક્ષણ કર્યું
