નવી દિલ્હી : ઇન્સ્ટાગ્રામને ભરતીનું સાધન બનાવીને અને ઉત્તર પ્રદેશના ગામડાઓમાં ટેક્નિકલ જ્ઞાન ધરાવતા, પણ પૈસાની તંગીમાં સંઘર્ષ કરતા યુવાનોને નિશાન બનાવીને, કથિત જાસૂસી ગેંગ બે વર્ષ સુધી અવરોધ વગર ચાલતી રહી, જ્યાં સુધી ગાઝિયાબાદ પોલીસે તેને ખતમ ન કરી દીધી. આ કથિત ગેંગ સાથે જોડાયેલા ગિરફ્તાર લોકો પર આરોપ છે કે તેઓ સૈન્ય ઠેકાણાઓ અને રેલ્વે સ્ટેશનોના વીડિયો બનાવીને, અન્ય લોકો સાથે સાથે પાકિસ્તાનમાં બેઠેલા હેન્ડલરને મોકલતા હતા.
હજુ સુધી પોલીસે 18 લોકોને ગિરફ્તાર કર્યા છે, જેમાં 15થી 17 વર્ષના 6 નાબાલિગ પણ સામેલ છે.
આરોપીઓની ઓળખ નૌશાદ અલી (20), મીરા (28), સુહેલ ઉર્ફ રોમિયો (23), ઇરમ ઉર્ફ મહક (25), પ્રવીણ (19), રાજ વાલ્મીકી (21), શિવા વાલ્મીકી (20), રિતિક ગંગવાર (23), ગણેશ (20), વિવેક (18), ગગન કુમાર પ્રજાપતિ (22) અને દુર્ગેશ નિષાદ (26) તરીકે થઈ છે.
તપાસ સાથે જોડાયેલા પોલીસ અધિકારીઓએ એ પણ કહ્યું કે કથિત ગેંગ એવા યુવાનોને ભરતી કરતી હતી જેમને મોબાઈલ રિપેર ટેક્નિશિયન, CCTV ઓપરેટર કે કોમ્પ્યુટર મેકેનિકનો કેટલોક અનુભવ હતો અને જેમને તરત પૈસાની જરૂર હતી.
14 માર્ચે, કૌશાંબી થાનામાં તૈનાત એક બીટ અધિકારીને ભોવાપુરમાં રહેતા કેટલાક લોકોની શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓની માહિતી મળી. ગાઝિયાબાદ પોલીસના નિવેદન મુજબ, “બતાવવામાં આવ્યું કે આ લોકો રેલ્વે સ્ટેશનો અને સુરક્ષા દળો સાથે જોડાયેલા સ્થળોના વીડિયો બનાવી રહ્યા હતા, તેમને કેટલાક ખાસ લોકોને મોકલી રહ્યા હતા અને પૈસાનું લાલચ આપીને અન્ય યુવાનોને પણ આ પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ કરી રહ્યા હતા.”
માહિતીના આધારે, પોલીસે કૌશાંબી પોલીસ સ્ટેશનમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની કલમ 61(2) (આપરાધિક કાવતરું) અને 152 (ભારતની સર્વોચ્ચતા, એકતા અને અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકતી પ્રવૃત્તિઓ) હેઠળ કેસ નોંધ્યો છે, સાથે જ અધિકૃત ગોપનીયતા અધિનિયમની કલમ 3 અને 5 પણ લગાવવામાં આવી છે.
પોલીસે 14 માર્ચે આ કેસમાં શરૂઆતમાં પાંચ પુરુષો અને એક મહિલાને ગિરફ્તાર કર્યા. અતિરિક્ત પોલીસ આયુક્ત (LO & ટ્રાફિક) રાજ કરણ નૈયરે તે જ દિવસે પ્રેસ બ્રીફિંગમાં કહ્યું કે તેમના મોબાઈલ ફોનની ગેલેરીમાં આપત્તિજનક વીડિયો અને ફોટો મળ્યા, સાથે જ મહત્વના ઠેકાણાઓ સાથે જોડાયેલી લોકેશન માહિતી પણ મળી.
પોલીસ સૂત્રો મુજબ, સામાન્ય રીતે CCTV કેમેરા લગાવવા માટે કોઈ વ્યક્તિને લગભગ 6,000-7,000 રૂપિયા મળે છે, પણ આ કેસમાં આરોપીઓને 16,000-17,000 રૂપિયા મળી રહ્યા હતા. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે કથિત ગેંગ ભારતમાં બે કે ત્રણ હેન્ડલર ચલાવી રહ્યું હતું, જે વિદેશી દેશોમાં બેઠેલા હેન્ડલરને ખાસ માહિતી મોકલતા હતા.
ગાઝિયાબાદ પોલીસના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “ગેંગની રીત એવા જરૂરિયાતમંદ લોકોને શોધવાની હતી જેમને તરત પૈસા જોઈએ હોય.”
આ કેસની તપાસ માટે બનાવવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT)ના એક અધિકારીએ દીપ્રિન્ટને કહ્યું, “મુખ્ય હેન્ડલરમાં નૌશાદ અલી, સોહેલ મલિક, સમીર ઉર્ફ ‘શૂટર’ સામેલ હતા, જેમનું કામ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ખાસ પ્રોફાઇલ શોધવાનું હતું.”
અધિકારીએ કહ્યું, “તેઓ એવા યુવાનોને શોધતા હતા જેમની પાસે ટેક્નિકલ કૌશલ્ય હોય, જેમ કે મોબાઈલ રિપેર, કોમ્પ્યુટર મેકેનિક, CCTV ઓપરેશન અને જેમને પૈસાની જરૂર હોય.”
પોલીસે પોતાના નિવેદનમાં એ પણ કહ્યું કે શંકા ઓછી કરવા માટે ગેંગ 20-22 વર્ષના યુવક-યુવતીઓ અને ત્યાં સુધી કે નાબાલિગોને પણ ભરતી કરતું હતું. આ કેસમાં ગિરફ્તાર બંને મહિલાઓ, મીરા અને મહક, તાજેતરમાં અન્ય આરોપીઓ સાથે કામ શરૂ કર્યું હતું.
SITના અધિકારીએ કહ્યું, “આરોપીઓને એવી એપ વાપરવાનું શીખવવામાં આવ્યું હતું, જે સંવેદનશીલ સ્થળોના ફોટા પર સીધી GPS લોકેશન અને સમયની માહિતી જોડી દે છે.” ફક્ત સ્થળની તપાસ (રેક્કી) ઉપરાંત, કથિત ગેંગના સભ્યોને સોલર પાવરથી ચાલતા, સિમ આધારિત અલગ CCTV કેમેરા લગાવવાનું કામ પણ સોંપવામાં આવ્યું હતું.
પોલીસના નિવેદન મુજબ, પૂછપરછમાં આરોપીઓએ જણાવ્યું કે “સમગ્ર ગેંગ સીમા પારથી ચલાવવામાં આવી રહી હતી.” નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું, “નૌશાદ અલીએ જણાવ્યું કે તે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ દ્વારા આ ગેંગ સાથે જોડાયો હતો.” પોલીસ મુજબ, પહેલાં નૌશાદને સુરક્ષા ઠેકાણાઓ અને અન્ય મહત્વના સ્થળો, જેમ કે રેલ્વે સ્ટેશનો વગેરેની રેક્કી કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. તેને આ સ્થળોના ફોટા, વીડિયો અને GPS લોકેશન વિદેશી ફોન નંબરો પર મોકલવાના હતા.
ગાઝિયાબાદ પોલીસે કહ્યું, “આ ફોટા અને વીડિયો લેવા માટે તેણે પ્લે સ્ટોરમાંથી એક ખાસ એપ ડાઉનલોડ કરી હતી, અને તેને તે ચલાવવાની ટ્રેનિંગ પણ આપવામાં આવી હતી. આ જ સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપ દ્વારા તેની મુલાકાત મીરા સાથે થઈ.” મીરાની મુખ્ય ભૂમિકા હથિયારોની તસ્કરી કરવાની હતી. મીરાને 2025માં દિલ્હી પોલીસની સ્પેશિયલ સેલે આર્મ્સ એક્ટના એક કેસમાં પહેલાં પણ ધરપકડ કરી હતી. પોલીસના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું “વર્તમાન ગિરફ્તારીના સમયે મીરા સીમા પારથી સીધા મળેલા નિર્દેશો મુજબ કામ કરી રહી હતી.”
પોલીસે કહ્યું કે નૌશાદની મુખ્ય ભૂમિકા એવા ગરીબ કુટુંબના ટેક્નિકલ કૌશલ્ય ધરાવતા યુવાનો (મોબાઈલ રિપેર, કોમ્પ્યુટર રિપેર, CCTV ઓપરેશન વગેરે)ને પૈસાનું લાલચ આપીને ગેંગમાં સામેલ કરવાની હતી. ગાઝિયાબાદ પોલીસે નિવેદનમાં કહ્યું, “નૌશાદ સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપમાં એવા યુવાનોને શોધતો હતો જેમની સોચ આપરાધિક હોય પણ તેમનો કોઈ પુરાનો આપરાધિક રેકોર્ડ ન હોય. આરોપી પોતે અથવા પોતાના સાથીઓ દ્વારા દેશના અલગ-અલગ સ્થળો પર સુરક્ષા દળોના ઠેકાણાઓ, અન્ય મહત્વના સ્થળો, રેલ્વે સ્ટેશનો વગેરેની રેક્કી કરતા હતા.”
નિવેદનમાં આગળ કહેવામાં આવ્યું, “ત્યારબાદ તેઓ આ સ્થળોના ફોટા, વીડિયો અને GPS લોકેશન વિદેશી ફોન નંબરો પર મોકલતા હતા. GPS લોકેશન મોકલવા માટે આરોપીઓએ પોતાના મોબાઈલ ફોનમાં એક ખાસ એપ ઇન્સ્ટોલ કરી હતી.”પોલીસે એ પણ કહ્યું કે આરોપીઓને આ એપ ચલાવવાની ઓનલાઈન ટ્રેનિંગ સીમા પાર બેઠેલા હેન્ડલર તરફથી મળતી હતી.
તેના ઉપરાંત આરોપીઓએ દિલ્હી કેન્ટ રેલ્વે સ્ટેશન અને સોનીપત રેલ્વે સ્ટેશન પર સોલર પાવરથી ચાલતા, સિમ આધારિત, અલગ CCTV કેમેરા લગાવ્યા હતા અને આ કેમેરાઓના વીડિયો વોટ્સએપ દ્વારા શેર કરવામાં આવી રહ્યા હતા, પોલીસે જણાવ્યું. આ કેસો ઉપરાંત પોલીસને શંકા છે કે 50 અન્ય સ્થળો પર આવા CCTV કેમેરા લગાવવાની યોજના હતી.
ગાઝિયાબાદ પોલીસે એ પણ કહ્યું કે આરોપીઓ ભારતીય સિમ કાર્ડ માટે જનરેટ થતા વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP)ને વોટ્સએપ અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વાપરવા માટે વિદેશમાં બેઠેલા લોકોને મોકલતા હતા. પૂછપરછ દરમિયાન આરોપીઓએ કબૂલ કર્યું કે તેમણે આ OTP શેર કર્યા હતા, જેથી ભારતીય સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને વિદેશમાં વોટ્સએપ એકાઉન્ટ ચલાવી શકાય અને તેના બદલામાં દર વખતે 500 રૂપિયાથી 5,000 રૂપિયા સુધી પૈસા લેવામાં આવતા હતા.
પોલીસે જણાવ્યું કે સિમ કાર્ડ અલગ-અલગ રીતે હાસિલ કરવામાં આવતા હતા. કેટલાક સિમ છીનવી લેવામાં આવતા હતા, કેટલાક પહેલેથી એક્ટિવ સિમ વિવિધ એજન્ટો પાસેથી ખરીદવામાં આવતા હતા, અને કેટલાક સિમ પોતાના નામે અથવા કુટુંબના લોકોના નામે લઈને OTP શેર કરવામાં આવતા હતા.
તપાસ સાથે જોડાયેલા એક અધિકારીએ કહ્યું, “દરેક કામ માટે તેમને 500 રૂપિયાથી 15,000 રૂપિયા સુધી પેમેન્ટ મળતી હતી. આરોપીઓ આ પૈસા માટે UPI પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા હતા, પણ પૈસા સીધા પોતાના બેંક એકાઉન્ટમાં લેવાને બદલે, તેઓ પેમેન્ટ અલગ-અલગ પબ્લિક સર્વિસ સેન્ટર અથવા દુકાનોમાં મંગાવતા હતા, જ્યાંથી પછી કેશમાં પૈસા લઈ લેતા હતા.”પોલીસે એ પણ દાવો કર્યો છે કે આરોપીઓના મોબાઈલ ફોનમાંથી વિદેશી ફોન નંબરો સાથે થયેલી ચેટના રેકોર્ડ (ચેટ લોગ) મળ્યા છે.
કોર્ટે કહ્યું- સંપ્રભુતાનો ખતરો
17 માર્ચે આરોપીઓમાંથી બે, શિવા અને રિતિકએ જામીન માટે અરજી કરી હતી.
એક આરોપીના વકીલે કહ્યું કે તેને આ કેસમાં ખોટી રીતે ફસાવવામાં આવ્યો છે. તેમનું કહેવું હતું કે તેણે કથિત અપરાધ નથી કર્યો, તેનો કોઈ આપરાધિક રેકોર્ડ નથી અને તેની વિરુદ્ધ કોઈ સ્વતંત્ર પુરાવો નથી. તેમણે કહ્યું કે આરોપી જામીનની શરતો પૂરી કરવા તૈયાર છે.
તેમ છતાં કોર્ટે જામીન અરજી નકારી કાઢી અને કહ્યું કે, “આરોપી પર આરોપ છે કે તેણે વ્યવસ્થિત રીતે ધાર્મિક સદ્ભાવને નુકસાન પહોંચાડ્યું, દેશની સર્વોચ્ચતા (સંપ્રભુતા), એકતા અને અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકતી અકાનૂની પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ રહ્યો, રેલ્વે સ્ટેશનો પર સોલર કેમેરા લગાવ્યા અને કેન્ટોનમેન્ટ વિસ્તારના ફોટા, વીડિયો અને લોકેશન ફોન ચેટ દ્વારા વિદેશી નંબરો પર મોકલ્યા છે. આ કેસની તપાસ ચાલુ છે.”
આ પણ વાંચો – પીએમે અમેરિકાનું નામ પણ ન લીધું, કૃષિ ક્ષેત્ર અમેરિકા માટે ખોલી દીધું : રાહુલ ગાંધી
