નવી દિલ્હી: તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને એક વર્ષ સુધી સોનું (Gold) ન ખરીદવા અને પેટ્રોલ-ડીઝલની બચત કરવા માટે જે અપીલ કરી છે, તેણે આર્થિક જગતમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. અત્યાર સુધી જે પડકારો ચૂંટણીના શોરબકોરમાં દબાયેલા હતા, તે હવે સપાટી પર આવ્યા છે. વિશ્લેષકો આ નિવેદનને ‘કડવી દવાની માત્રા’ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
સોનું ન ખરીદવા પાછળનું ગણિત: વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve)
ભારત વિશ્વમાં સોનાનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે. આપણે આપણી જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું વિદેશથી ડોલર ચૂકવીને મંગાવીએ છીએ.
કેડ (CAD) પર અસર: જ્યારે સોનાની આયાત વધે છે, ત્યારે દેશની ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) વધે છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે.
વડાપ્રધાનનો દૃષ્ટિકોણ: પીએમ મોદી ઈચ્છે છે કે ભારતીયો સોનામાં રોકાણ કરવાને બદલે તે નાણાં ઉત્પાદક ક્ષેત્રોમાં રોકે, જેથી વિદેશી હુંડિયામણ બચાવી શકાય અને દેશની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત બને.
પેટ્રોલ-ડીઝલ અને સંભવિત ભાવવધારો
ચૂંટણીઓ દરમિયાન ઘણીવાર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવા છતાં સ્થાનિક સ્તરે ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા હતા. હવે જ્યારે રાજકીય અવરોધો દૂર થયા છે, ત્યારે નિષ્ણાતો માને છે કે:
મોટો ભાવવધારો: તેલ કંપનીઓ પોતાના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો વધારો કરી શકે છે.
વ્યૂહાત્મક બચત: પીએમ મોદીએ લોકોને અત્યારથી જ બચત કરવાની સલાહ આપી છે, જે સૂચવે છે કે આગામી સમયમાં ઈંધણ મોંઘું થવાનું છે.
નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકોનું શું કહેવું છે?
અંગ્રેજી દૈનિકો (જેમ કે The Economic Times અને LiveMint) ના અહેવાલો મુજબ, વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય સ્થિતિ (Geopolitical Tensions) ને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે.
આર્થિક વિશ્લેષકો: તેઓનું માનવું છે કે સરકાર હવે ‘દેશહિત’ ના નામે કેટલાક કડક આર્થિક સુધારાઓ લાવી શકે છે. જેમાં સબસિડીમાં કાપ અથવા નવી આયાત ડ્યુટીનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
હિન્દી સમાચાર પત્રોનું તારણ: દૈનિક ભાસ્કર અને નવભારત ટાઈમ્સ મુજબ, પીએમ મોદીનું આ નિવેદન મધ્યમ વર્ગને માનસિક રીતે તૈયાર કરવા માટે છે કે આગામી એક-બે વર્ષ આર્થિક રીતે ‘બેલ્ટ ટાઈટ’ કરવાના રહેશે.
શું દેશવાસીઓએ મુશ્કેલી માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ?
આ આર્ટિકલનો નિષ્કર્ષ એ છે કે વડાપ્રધાનની આ સલાહ માત્ર સૂચન નથી, પણ એક ‘વોર્નિંગ બેલ’ છે.
મોંઘવારીનો સામનો: પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધતા ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થશે, જેની સીધી અસર જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ પર પડશે.
વ્યૂહાત્મક તૈયારી: જનતાએ બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડીને અને બચત વધારીને આ આર્થિક પરિવર્તન માટે તૈયાર રહેવું પડશે.
સરકાર ‘દેશહિત’ ના નામે મોટા નિર્ણયો લેવા માટે જાણીતી છે (જેમ કે નોટબંધી કે જીએસટી). આ વખતે તેલ અને સોનાના માધ્યમથી દેશના અર્થતંત્રને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો હોય તેમ લાગે છે.
આ પણ વાંચો – તમિલનાડુમાં ‘દલપતિ’ યુગનો પ્રારંભ: અસલી ધર્મનિરપેક્ષતા અને સામાજિક ન્યાયના નવા દોરની શરૂઆત – વિજય
